Sáng 14/3, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Yên Thế long trọng tổ chức Lễ hội dâng hương chùa Thông năm 2026. Dự Lễ dâng hương có đồng chí Nguyễn Tiến Hà - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Phan Tùng Dương - Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã; các đồng chí Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND xã; các đồng chí Ủy viên BTV Đảng ủy; đại diện lãnh đạo một số cơ quan, đoàn thể ở xã cùng đông đảo nhân dân các dân tộc trong xã và du khách thập phương đã về dự.
Văn nghệ chào mừng
Đại biểu tham dự buổi lễ
Chùa Thông được xây dựng từ lâu đời và đã được tu sửa qua nhiều giai đoạn lịch sử. Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, cùng với nhiều di tích khác trong vùng Yên Thế, chùa Thông được Đề Thám cho tu sửa một số hạng mục để phục vụ tín ngưỡng tâm linh và làm căn cứ chiến đấu quan trong của nghĩa quân.
Chùa Thông được nằm trên 1 quả đồi thuộc làng Nứa năm xưa, cạnh đường 292, bao gồm các hạng mục công trình: khuôn viên vườn chùa, nhà Mẫu và khu chùa chính. Chùa có bình đồ kiến trúc kiểu chữ đinh gồm: toà tiền đường ba gian nối với tòa thượng điện hai gian. Trong chùa bài trí hệ thống tượng Phật đầy đủ cùng một số hiện vật, đồ thờ tự có giá trị lịch sử - văn hóa, khoa học.
Trong thời kỳ chống ách đô hộ thực dân Pháp, chùa Thông là nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử gắn liền với cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Đây là nơi tuyển nạp, luyện tập binh sỹ của nghĩa quân Yên Thế. Các thanh niên được tuyển dụng, đào tạo võ nghệ, sử dụng thành thạo các vũ khí như: cung tên, nỏ, dao, kiếm… Đặc biệt, ngày 23/10/1894, tại chùa Thông đã diễn ra lễ ký Hiệp ước giữa nghĩa quân Yên Thế và thực dân Pháp với các nội dung: ngừng chiến, thả 2 người Pháp với số tiền chuộc 15.000 fơ-răng; Đề Thám cai quản 4 tổng gồm: Mục Sơn, Yên Lễ, Nhã Nam, Hữu Thượng và nội dung thu thuế trong 3 năm.
Tuy cuộc hòa hoãn lần thứ nhất chỉ kéo dài 15 ngày nhưng có ý nghĩa lớn, giúp củng cố tinh thần, tiếp thêm sức mạnh cho nghĩa quân Yên Thế. Đây cũng là thời cơ để Hoàng Hoa Thám cùng với nghĩa quân bắt tay vào xây dựng hệ thống đồn lũy mới và củng cố lại một số đồn điền để tiếp tục cho cuộc kháng chiến trường kỳ.
Với những giá trị lịch sử-văn hóa, chùa Thông là một trong 8 điểm di tích ở xã Yên Thế được xếp hạng cấp quốc gia đặc biệt năm 2012. Với những dấu ấn lịch sử quan trọng đó, hàng năm cứ vào ngày 15/3 dương lịch Đảng bộ, chính quyền, nhân dân xã Đồng Lạc trước đây và du khách thập phương lại về đây để dâng hương mở hội với nhiều nghi lễ và các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc dân tộc. Riêng năm 2026 do ngày 15/3 trùng với ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 do vậy Lễ dâng hương chùa Thông đã được Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc xã Yên Thế tổ chức vào sáng ngày 14/3/2026./.
